Cà rốt là thực phẩm giàu dinh dưỡng, đa công dụng nên có giá trị cao trong sản xuất và xuất khẩu. Thực tế đã có hàng trăm hộ nông trở thành triệu phú từ loại nông sản này. Bà con có thể tham khảo bí quyết từ kỹ thuật chăm sóc và bón phân cho cây cà rốt sau đây.

1. Những yếu tố cần cho sự phát triển của cà rốt

Trước khi muốn khai thác giá trị từ củ cà rốt, bà con phải thấu hiểu những gì cây cà rốt cần trong suốt quá trình sinh trưởng của mình. Hãy chắc chắn nắm trong lòng bàn tay các thông tin sau.

Vụ gieo trồng

– Trà sớm gieo hạt từ: đầu tháng 8-15/10, cho thu hoạch từ tháng 11.

– Trà chính vụ gieo hạt từ: 16/10-15/12, thu hoạch xung quanh tết âm lịch.

– Trà muộn gieo hạt từ: 16/12 đến 30/01 năm sau, thu hoạch đến tháng 5.

Loại đất lý tưởng

Cà rốt ưa đất bãi bồi ven sông là đất thịt nhẹ, đất cát pha hoặc đất phù sa với tầng canh tác sâu trên 30cm

Yêu cầu về nhiệt độ

Cà rốt là giống cây chịu lạnh. Nhiệt độ thích hợp nhất để cây nảy mầm là khoảng 20-25oC với tốc độ nảy mầm từ 5-7 ngày. Nhiệt độ trung bình cho cây sinh trưởng và hình thành củ 20-22oC, ở nhiệt độ cao hơn (khoảng >25oC) củ phát triển yếu, hàm lượng vitamin A giảm đáng kể.

Độ ẩm cần thiết

Chế độ nước cho cà rốt tương đối khắt khe. Thiếu nước củ sẽ nhỏ, phân nhánh nhiều. Thừa nước củ lại rất dễ bị bệnh và bị nứt, làm giảm chất lượng sản phẩm. Bà con lưu ý độ ẩm đất thích hợp cho cà rốt là 60-70%.

2. Dinh dưỡng cho củ cà rốt lớn nhanh, màu sắc đẹp

Cây cà rốt là cây ăn củ nên cần bón phân sớm, bón tập trung và bón cân đối. Đặc biệt nên hạn chế bón đạm muộn và không nên phun các chất kích thích sinh trưởng.

Cụ thể cách bón và liều lượng bón phân cụ thể như sau:

Bón lót: Giai đoạn chuẩn bị đất trồng

Đất là yếu tố tiên quyết cần được quan tâm hàng đầu khi trồng cà rốt nói riêng và các loại cây ăn củ nói chung. Do đó, khâu chuẩn bị đất cần phải làm thật kỹ.

  • Bà con sử dụng phân bón hữu cơ sinh học liều lượng từ 400 – 500 kg/ha 
  • Tiếp theo rải phân NPK 13.13.13 vào luống trồng. Tưới đủ ẩm và tiến hành gieo trồng.

Nếu gieo trồng vào mùa mưa có thể không cần tưới nước. Nhưng gieo vào mùa nắng thì cần tưới 2 lần/ngày sau gieo trồng cho tới khi cây cà rốt mọc đều. Sau đó bà con linh hoạt tùy chỉnh độ ẩm đất để đảm bảo đủ lượng nước cho cây.

Bón thúc

– Lần 1 khi cây có lá thật (xoay lá)

Khi cây cà rốt đã bén rễ và hình thành lá. Bà con tiếp tục sử dụng dòng NPK 13.13.13 để bón cho cây, dòng phân này có hàm lượng đạm, lân, kali cân đối sẽ giúp cây cà rốt phát triển toàn diện từ thân đến củ. Đặc biệt thúc củ nhanh lớn và khỏe mạnh.

– Lần 2 khi rễ đã phát triển to bằng que đan

Đây là giai đoạn cần bổ sung dinh dưỡng để cây cà rốt nuôi củ. Dòng phân được sử dụng bón giai đoạn này là phân NPK 16.7.17 với liều lượng 300 – 400kg/ha giúp tăng năng suất, chất lượng nông sản, tăng lợi nhuận cho người nông dân.

Ngoài 3 nguyên tố đa lượng N, P và K, các dòng phân bón NPK Hữu Nghị đều được bổ sung vừa đủ lượng nguyên tố trung vi lượng gồm: Ca, Mg, S, Si, Bo, Cu, Zn… Đây là tất cả những chất dinh dưỡng mà cây cà rốt cần để nuôi củ lớn nhanh đẹp, màu sắc tươi tắn và giàu Vitamin A.

Không những vậy, việc bón cân đối đa trung vi lượng cũng giúp cà rốt tránh gặp phải các tình trạng dị dạng củ như: củ chỉa, củ mọc lông, củ sần sùi, u sung, củ nứt, củ có dạng hạt đeo trên thân… Bà con cũng có thể trồng xen cúc vạn thọ để xua đuổi tuyến trùng gây biến dạng củ cà rốt.

Kali Sunfat công dụng hữu hiệu đặc biệt đối với các cây trồng lấy củ (khoai lang, cà rốt, khoai tây, củ cải,..)

Sử dụng vào giai đoạn xuống củ cà rốt cho đến khi thu hoạch. Kali Sunfat cung cấp hàm lượng Kali tinh cực cao, kích cây ra củ mạnh đồng thời đáp ứng hàm lượng nhu cầu kali tinh cao trong giai đoạn này của cây trồng. Với đặc điểm phân kali tinh không chứa đạm giúp kìm hãm sự phát triển lá và thân của cây, tập trung toàn bộ dinh dưỡng cho quá trình tạo củ. Đặc điểm này đặc biệt hiệu quả trong mùa mưa, khi các cây lấy củ có xu hướng vọt đọt, nuôi lá và thân thì Kali Sunfat sẽ phát huy tối đa tác dụng.

Liều lượng sử dụng: hòa tan khoảng 1kg tưới cho 500m2,có thể tưới trực tiếp hoặc qua hệ thống béc phun.

Thu hoạch, phân loại và xử lý bảo quản sau thu hoạch

Cây cà rốt có thời gian sinh trưởng từ 100 – 130 ngày. Khi lá chân ngả vàng, lá non ngừng sinh trưởng, bà con có thể tiến hành thu hoạch và xuất bán. Một kinh nghiệm quý trong thu hoạch cà rốt cho mẫu mã đẹp bà con nên áp dụng: Sau khi thu hoạch, bà con rửa sạch đất trên củ cà rốt bằng vòi xịt nước máy; sau đó xử lý 1 phút trong dung dịch nước vôi trong 2% và rửa lại bằng nước sạch. Không nên để quá già, chất lượng sản phẩm giảm. Hạn chế tối đa làm xây xát củ. Phân loại, đóng gói bao bì, vận chuyển theo yêu cầu khách hàng.

3. Sâu hại và biện pháp phòng trừ

  1. Sâu xám: (Agrotis ypsilon)

– Đặc điểm gây hại: Bướm hoạt động giao phối và đẻ trứng ban đêm, thích mùi chua ngọt. Đẻ trứng rời rạc thành từng quả trên mặt đất. Sâu non mới nở gặm lấm tấm biểu bì lá cây, sâu lớn tuổi sống dưới đất, ban đêm bò lên cắn đứt gốc cây. Sâu đẫy sức hoá nhộng trong đất. Sâu xám phát sinh trong điều kiện thời tiết lạnh, ẩm độ cao, chủ yếu phá hại khi cây còn nhỏ.

– Biện pháp phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng, hiện tại chưa có thuốc BVTV đăng ký trong danh mục để phòng trừ sâu xám hại cà rốt. Có thể tham khảo một số hoạt chất đăng ký trừ sâu xám trên rau như Abamectin, Cypermethrin để phòng trừ, với liều lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

  1. Sâu khoang: (Spodoptera exigua)

– Đặc điểm gây hại: Sâu khoang gây hại trên nhiều loại rau, sâu non ăn lá, lúc nhỏ chừa lại biểu bì, sâu tuổi lớn ăn thủng lỗ trên lá.

Sâu non mới nở tập trung cùng nhau ăn lá, sau tuổi 2 chúng nhanh chóng di tản sang cây khác. Sâu non có 6 tuổi, sâu non ăn rất mạnh, cắn phá thành từng lỗ không hình dạng trên lá mật độ cao có thể làm vườn cây xơ xác.

– Biện pháp phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng, làm đất kỹ trước khi trồng, dùng bả chua ngọt để bắt bướm, ngắt bỏ ổ trứng, diệt sâu non mới nở.

Hiện tại chưa có thuốc đăng ký trong danh mục để phòng trừ sâu khoang hại cà rốt.

  1. Rệp muội: (Brevicolyne brassicae)

– Đặc điểm gây hại: Cả rệp non và trưởng thành đều chích hút nhựa cây, làm búp và lá bị xoăn lại, lá nhạt màu hoặc vàng, héo rũ. Ngoài gây hại trực tiếp cho cây trồng, rệp còn là môi giới truyền bệnh virus cho rau. Thời tiết nóng khô thuận lợi cho rệp phát triển.

– Biện pháp phòng trừ: Tưới nước giữ ẩm cho cây trong điều kiện mùa khô. Nếu mật độ rệp thấp có thể loại bỏ bằng cách vặt bỏ và hủy những lá bị nhiễm. Hiện tại chưa có thuốc BVTV đăng ký trong danh mục để phòng trừ rệp hại cà rốt, có thể tham khảo sử dụng một số hoạt chất Thiamethoxam, Imidacloprid để phòng trừ.

4. Bệnh hại và biện pháp phòng trừ

Bệnh đốm vòng: (Alternaria radicirima)

– Đặc điểm gây hại: Triệu chứng của bệnh đốm vòng thường xuất hiện trên những lá già. Lúc đầu là những chấm nhỏ màu đen, sau lan rộng ra thành hình tròn, màu nâu có hình tròn đồng tâm. Trời ẩm ướt trên vết bệnh có lớp nấm xốp màu đen bồ hóng, nấm bệnh phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt, mưa nhiều.

– Biện pháp phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng, xử lý hạt giống trước khi gieo bằng nước nóng 500C trong khoảng 30 phút. Sử dụng hoạt chất Chitosan 2% + Oligo- Alginate 10% (2S Sea & See 12WP), Oligo-Alginate (M.A Maral 10SL) để phòng trừ.

Bệnh thối nhũn: (Erwinia carotovora)

– Đặc điểm gây hại: Bệnh thường xuất hiện trên đất thịt nặng và đất trồng cà rốt liên tục nhiều vụ. Khi cây bị bệnh, các tế bào trở nên mềm, có nước và nhớt, có mùi lưu huỳnh, vi khuẩn phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ 27-300C, pH thích hợp 7,2 tồn tại trên các tàn dư cây trồng và xâm nhập qua vết thương.

– Biện pháp phòng trừ: Vệ sinh đồng ruộng, thu gom tiêu hủy sớm cây bị bệnh. Sử dụng hoạt chất Trichoderma spp + K-Humate + Fulvate + Chitosan + Vitamin B1 (Fulhumaxin 5.65SC) để phòng trừ.

Bệnh cháy lá

Vào giai đoạn 45-50 ngày SKT, sử dụng thuốc Bordeaux (50gr CuSO4 + 50gr vôi nhão) hoặc Derosal 20cc/10lít.

Bệnh thối đen

Do nấm Alternaria radicirima gây ra và bệnh thối khô do nấm Pronarostrupii sp. gây ra. Các loài nấm này hại cả thân, lá và củ.

Thực hiện phòng trừ bằng các loại thuốc như Plant 50WP (20-30g/10 lít nước), Derosal 50SC (15-20ml/10 lít nước); Kocide 53,8DF (20g/10 lít nước), Cuproxate 345SC (20-25ml/10 lít nước)…

Hiện tượng biến dạng củ cà rốt

– Triệu chứng: Hiện tượng biến dạng củ cà rốt bao gồm các dạng sau:

+ Củ chỉa: Do điểm sinh trưởng của chóp rễ chính bị tổn thương, tác nhân gây hại chính là tuyến trùng, ngoài ra còn một số nguyên nhân khác như cấu trúc đất quá cứng chặt, dinh dưỡng không đầy đủ hoặc do côn trùng, nấm tấn công bộ rễ làm cho củ phát triển có nhiều nhánh phụ chẻ đôi, ba…, màu sắc củ không bình thường.

+ Củ mọc lông: Trên trục của củ xuất hiện nhiều rễ phụ dài, bất thường xếp thành hàng hoặc mọc dài tạo thành búi.

+ Củ sần sùi, u sưng: Củ phát triển không bình thường, trên củ xuất hiện nhiều u sưng với các kích thước khác nhau từ nhỏ đến lớn hoặc trên trục của củ phát triển không đều, nhiều chỗ lồi lên làm củ trở nên sần sùi, màu sắc nhạt và tối hơn.

+ Củ nứt: Các vết nứt có thể xuất hiện ngay ở phần tiếp giáp với gốc cây và kéo dài theo trục của củ đến tận chóp củ để lộ ra phần lõi củ, ảnh hưởng rất lớn đến năng suất cũng như chất lượng củ cà rốt.

+ Củ có dạng hạt đeo trên rễ: Trên củ xuất hiện nhiều rễ phụ dài, trên các rễ phụ có các hạt nhỏ tròn với đường kính khác nhau từ 0.5-1.5mm tùy theo số lượng tuyến trùng kí sinh. Các rễ phụ mọc nhiều, mật độ tuyến trùng ký sinh lớn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới tốc độ phát triển của củ.

– Tác nhân gây biến dạng:

+ Nguyên nhân chính do các loài tuyến trùng gây ra: Tại Đà Lạt – Lâm Đồng có 4 loài tuyến trùng gây ra các loại biến dạng trên cà rốt Pratylenchus sp, Helicotylenchus sp, Meloidogyne sp và Apenlenchus sp.

– Sự thiệt hại do hiện tượng biến dạng củ cà rốt.

+ Làm giảm năng suất, giảm hiệu quả kinh tế, tăng chi phí sản xuất.

+ Làm giảm chất lượng: Vị ngon, màu sắc, hàm lượng các axitamin, bột, đường, thời gian lưu trữ ngắn.

+ Làm giảm giá trị của đất, phải luân canh lâu dài.

– Biện pháp phòng trừ:

+ Biện pháp canh tác:

Giống: Hiện các giống cà rốt đang trồng phổ biến tại Lâm Đồng như giống địa phương, giống CR9, giống cà rốt Nhật đều xuất hiện các loại biến dạng củ cà rốt. Đến nay chưa có giống kháng bệnh, xử lý hạt giống bằng nước 3 sôi 2 lạnh ngâm khoảng 30 phút sau đó đem gieo.

Vệ sinh đồng ruộng: Thu gom toàn bộ tàn dư cây bệnh trên ruộng trước khi làm đất đem tiêu hủy. Vệ sinh dụng cụ lao động khi chuyển từ ruộng này qua ruộng khác. Luân canh cây trồng với một số cây trồng ít nhiễm tuyến trùng như dền. Việc cày xới đất kỹ nhất là trong điều kiện thời tiết khô hanh sẽ làm cho trứng và ấu trùng dễ bị tiêu diệt do đó làm giảm mật độ tuyến trùng trong đất.

5. Bón phân theo quy trình sản xuất cà rốt an toàn.

+ Biện pháp sinh học: Trồng xen cúc vạn thọ để xua đuổi tuyến trùng gây biến dạng củ cà rốt, mật độ trồng từ 10.000-17.000cây/ha (hàng đơn so le: 0,5- 0.8m/cây); tuy nhiên nếu mật độ trồng xen quá lớn sẽ ảnh hưởng tới mật độ trồng cà rốt cũng như khả năng sinh trưởng của những cây bên cạnh vì vậy sẽ làm giảm hiệu quả kinh tế.

Xử lý đất trước khi trồng bằng hoạt chất sinh học Paecilomyces lilacinus: Palila 500WP (10kg/ha) có thể trộn đều với đất mịn để rải sau khi lên luống và dùng cào trộn đều thuốc vào đất sau đó tưới nhẹ cho đất đủ ẩm.

+ Biện pháp hóa học: Xử lý đất trước khi trồng bằng Etobon 0.56SL (10cc/8lít) + Tachigaren 30L (30ml/20lít), lượng nước thuốc 200-300 lít/1.000m2, đối với những vườn bị hại nặng cần xử lý 2-3 lần (trước trồng và 7, 14 ngày sau trồng), hoặc sử dụng Sincosin 0.56SL (10ml/8lít) + Agrispon 0.56SL (10ml/8lít). Ngoài ra có thể sử dụng Chitosan (Stop 5DD), Copper citrate (Heroga 6.4SL) để phòng trừ.

* Chỉ sử dụng các loại thuốc BVTV có tên trong Danh mục thuốc BVTV được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng tại Việt Nam.

6. Phòng trừ dịch hại tổng hợp

Áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM

  1. Biện pháp canh tác kỹ thuật

Thường xuyên vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, cắt tỉa các lá già vàng úa tiêu hủy, luân canh cây trồng khác họ, chọn giống khỏe, sức đề kháng sâu bệnh tốt, giống có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Bón phân cân đối và hợp lý, tăng cường sử dụng phân hữu cơ sinh học, vi sinh, chăm sóc theo yêu cầu sinh lý của cây (tạo cây khỏe). Kiểm tra đồng ruộng phát hiện và kịp thời có biện pháp quản lý thích hợp đối với sâu, bệnh. Thực hiện ghi chép nhật ký đồng ruộng.

  1. Biện pháp sinh học

– Hạn chế sử dụng các loại thuốc hóa học có độ độc cao để bảo vệ các loài ong ký sinh của ruồi đục lá, các loài thiên địch bắt mồi như nhện, bọ đuôi kìm…

– Sử dụng các chế phẩm sinh học trừ sâu bệnh.

  1. Biện pháp vật lý

+ Sử dụng bẫy màu vàng, bẫy Pheromone dẫn dụ côn trùng.

+ Có thể sử dụng lưới ruồi cao từ 1,5-1,8m che chắn xung quanh vườn hạn chế ruồi đục lá, sâu, côn trùng gây hại bay từ vườn khác sang.

  1. Biện pháp hóa học

– Khi sử dụng thuốc phải cân nhắc kỹ theo nguyên tắc 4 đúng (đúng lúc, đúng cách, đúng liều lượng, đúng thuốc) và nhớ đọc kỹ hướng dẫn sử dụng thuốc trước khi dùng. Phun khi bệnh chớm xuất hiện

– Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật cần thiết và theo các yêu cầu sau:

+ Không sử dụng loại thuốc cấm sử dụng cho rau

+ Chọn các thuốc có hàm lượng hoạt chất thấp, ít độc hại với thiên địch, các động vật khác và con người

+ Ưu tiên sử dụng các thuốc sinh học (thuốc vi sinh và thảo mộc)

Chúc bà con áp dụng thành công!

CÔNG TY LIÊN DOANH PHÂN BÓN HỮU NGHỊ

Hotline: 0237 394 8686

Email: infor@phanbonhuunghi.vn

Địa chỉ: Khu công nghiệp và đô thị Hoàng Long, phường Tào Xuyên, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.